Om de zoveel tijd is er weer wat commotie rond de afdrachtregeling van de SP. Dit gebeurt meestal als er iemand is die om een bepaalde reden zijn/haar afdracht niet meer doet. Ik draag al jaren mijn wedde af, en heb daarbij nooit het gevoel gehad dat ik geknecht werd door de SP. Afdragen gebeurt door een zg. “cessie” in te vullen die er voor zorgt dat de bijdrage, en nadrukkelijk geen loon is, rechtstreeks naar de SP wordt overgemaakt. Van de SP krijg ik vervolgens 25% van de bijdrage terug op mijn rekening. Het is een vrijwillige keuze, waar ik met open ogen “ja” tegen heb gezegd. Iemand anders kan en mag dat natuurlijk dom vinden, en zeggen dat hij/zij dat zelf nooit zou doen. Prima, natuurlijk, dat moet eenieder zelf weten. Toch worden er soms ook grotere woorden gebruikt om de onwenselijkheid van de afdracht te beschrijven. Zo ook Kees v/d Malen in een artikel in het Haarlems Dagblad.
Het argument dat ik het meeste hoor is die van “Volksvertegenwoordigers horen financieel niet gebonden te zijn aan enige partij, ook niet als dat de partij is die ze vertegenwoordigen.”. Het is dan maar goed dat de SP de afdrachtregeling heeft. Het zijn juist de partijen die geen of weinig afdracht hebben, die een volksvertegenwoordiger afhankelijk doen laten zijn van geld, die daarom ook niet zonder last kunnen beslissen. Immers, als je die paar honderd (of soms in grotere gemeentes meer dan 1000 euro) euro een volgende periode zou moeten missen dan is dat nogal een aderlating. Naar mijn mening zorgt dat voor risicomijdend gedrag; je wilt immers een volgende periode ook weer op die lijst staan. Volksvertegenwoordigers moeten in het openbaar bestuur gaan om iets voor hun omgeving te betekenen, en niet omdat er een wedde tegenover staat. Het is ook niet “een gewone baan” natuurlijk. En ook even logisch beschouwd: is de partij die AFHANKELIJK is niet de partij waar het geld naar toe gaat. Dat is dus de SP zelf die afhankelijk is van haar afdragenden? Ik kan prima zonder last in de raad opereren. Gaat het “fout” dan “mis” ik een volgende termijn maar een klein bedrag.
Een volksvertegenwoordiger moet zonder last kunnen beslissen. Ik constateer dat hier een probleem zit met ons partijenstelsel. Alleen als politieke partij kun je aan verkiezingen meedoen. Personen stemmen op partijen, maar een volksvertegenwoordiger zit volgens de kieswet ook als individu in een vertegenwoordigend orgaan. Dat is natuurlijk een zeer rare situatie. Stel een individuele VVD-er pleit voor communisme in Nederland, na een campagne die gebaseerd is op liberale principes. Dat zou ik gek vinden. Evenzo een SP-er die pleit voor meer marktwerking. Het is volkomen redelijk om van personen op een kieslijst te verlangen dat ze een verkiezingsprogramma onderschrijven. Waarom zou dat nou ook niet kunnen gelden voor de afdrachtregeling? Er worden regelmatig doembeelden geschetst alsof de SP straks eenieders loon, volgens communistisch principe, zou incasseren en vervolgens herverdelen. Wat een onzin. De afdrachtregeling is een duidelijke afspraak die je vrijwillig aan gaat. Je HOEFT het er niet mee eens te zijn.
Ook wordt vaak gemeld dat de SP al een rijke partij is. Dat klopt. Door afdracht, die vrijwillig wordt gedoneerd, verzamel je redelijk wat geld om acties, krantjes enz. te bekostigen. Pardon, mag ik zelf bepalen of ik afdracht voor dat doel goed vind? De reden voor afdracht is niet om zo rijk mogelijk te worden, maar is juist de gedachte dat SP-ers financieel niet profiteren of inschieten bij volksvertegenwoordigend werk. Het is geen baantje waar je een marktconform salaris voor hoort te ontvangen. Je moet het doen om wat voor de samenleving te betekenen.
Natuurlijk zijn er ook grijze gebieden bij de afdracht. Zo kunnen omstandigheden tijdens een termijn in de gemeenteraad opeens veranderen (ontslag bijv.). Hoewel ik dat zelf nooit mee heb hoeven maken, is mijn ervaring dat hier goed over te praten valt met het landelijke bureau. Al is het niet allemaal even duidelijk. Zo is er wel eens een zaak geweest waarbij iemand een dag minder in de week wou werken om haar raadswerk beter te doen. Ze vond het geoorloofd om daarom minder geld af te dragen, want dit zou het verloren salaris kunnen compenseren. Hoewel begrijpelijk, werkt het zo natuurlijk niet. Van tevoren was bekend dat dergelijke verzoeken niet gehonoreerd zouden worden. Als je daar problemen mee hebt, teken dan niet!
Tenslotte is er ook nog zoiets als precedentwerking. Of we het nou willen of niet, mensen zitten nou eenmaal zo in elkaar dat als zij zien en horen dat iemand anders voor gelijk werk meer krijgt dan een ander, dat niet helemaal eerlijk vinden. Misschien had ik mijn geld ook wel willen afdragen aan een goed doel. Toch was van tevoren bekend hoe de regeling in elkaar stak, en als ik daar problemen mee had had ik óf moeten proberen die regels te veranderen (ik vrees dat dit lastig wordt, in weerwil van alle kritiek, zijn de meeste SP-ers vóór de huidige afdrachtregeling) of gewoon niet meedoen. Dat laatste is dan jammer, maar een volkomen geaccepteerde redenering: als je een afspraak niet wilt onderschrijven, dan kun je niet meedoen.
Christian Bokhove 